Wiele nazw, których używa świat
WC to tylko jedno z wielu słów wymyślonych przez ludzi, by uniknąć powiedzenia tego, co naprawdę znaczą. Kreatywność, z jaką to robią, jest naprawdę imponująca.
Sama Wielka Brytania stanowi imponującą liczbę alternatyw. „Loo” to najczęściej używany nieformalny termin w Wielkiej Brytanii. Pomimo że jest to typowo brytyjskie słowo oznaczające toaletę, „loo” pochodzi od francuskiego zwrotu „guardez l’eau”, oznaczającego „uważaj na wodę”. Zwrot ten zyskał popularność dzięki zwyczajom średniowiecznych Europejczyków, którzy krzyczeli go przed opróżnianiem nocników przez okna sypialni na ulicę. Brytyjczycy wkrótce przyjęli ten zwrot, ale po przekroczeniu granicy przyjął on nazwę „gardy-loo”. Z czasem przyjął nazwę „loo” i zaczęto go stosować do samej toalety.
Słowo „lavatory” ma bardziej naukowe znaczenie. Lavatory pochodzi od łacińskiego słowa „lavare”, oznaczającego myć. W średniowieczu rozwinęło się w „lavatorium” (umywalka), a w XIV wieku przeszło w „lavatory”.
Australia stawia na bardziej kolorowe podejście. W Australii ludzie często używają slangu „dunny” na określenie toalet. Słowo to pochodzi z XIX wieku, z okresu kolonialnego Australii. Prawdopodobnie pochodzi od brytyjskiego słowa „dunnekin”, oznaczającego „szambo” lub „toaletę”. Na początku wiejskiej Australii toalety były prostymi drewnianymi konstrukcjami na zewnątrz, często nazywanymi „outhouses” lub „thunderboxes”. Chociaż większość współczesnych australijskich domów ma obecnie toalety ze spłuczką, potoczne określenie „dunny” nadal jest powszechnie używane w codziennym życiu.
Każde z tych określeń ujawnia coś na temat kultury, która je wymyśliła: wiktoriańską angielską skłonność do dyskrecji, średniowieczny francuski zwyczaj ostrzegania pieszych przed wyrzuceniem śmieci na ulicę oraz australijskie zamiłowanie do bezpośredniego, bezpretensjonalnego języka, opakowanego w odpowiednią ilość slangu, by zachować komfort.
Szerszy obraz kryjący się za małym znakiem
Rozpowszechnienie się koncepcji WC, a nie tylko etykiety, było bezpośrednio związane z jednym z największych osiągnięć w dziedzinie zdrowia publicznego w historii. Zły stan sanitarny jest powiązany z przenoszeniem chorób biegunkowych, takich jak cholera i czerwonka, a także duru brzusznego, robaczyc jelitowych i polio. W epoce wiktoriańskiej Wielka Brytania doskonale zdawała sobie z tego sprawę, doświadczając epidemii cholery, których bezpośrednią przyczyną były zanieczyszczone zasoby wody.
Globalny zasięg bezpiecznych warunków sanitarnych pozostaje niedokończony. Według wspólnego raportu WHO i UNICEF z 2025 roku , w 2024 roku 3,4 miliarda ludzi nadal nie ma dostępu do bezpiecznie zarządzanych usług sanitarnych, 1,9 miliarda korzysta jedynie z podstawowych usług, 560 milionów ma ograniczony dostęp do usług, 555 milionów korzysta z niedostatecznie wyposażonych obiektów, a 354 miliony nadal wypróżniają się na wolnym powietrzu. Innymi słowy, znak WC to nie tylko stare określenie hydrauliczne, ale poziom dostępu, do którego wiele krajów świata wciąż dąży.
Przeczytaj więcej, klikając przycisk ( DALEJ »» ) poniżej!
