Pojechałyśmy w maju. Autobusem, bo Jadzia stwierdziła, że tak jak wtedy – PKS-em. Nie było już PKS-u, ale był autobus rejsowy z Wrocławia, trzy godziny z przesiadką w miasteczku. Jadzia kupiła nam po pączku na dworcu. Siedziałyśmy jak dwie wycieczkowiczki z plecaczkami, a wokół nas studenci ze słuchawkami na uszach. Jadzia popatrzyła na mnie i powiedziała:
“Pamiętasz, jak mama miała tę walizkę tekturową i bała się, że się rozleci?”
Pamiętałam. Nie chciałam pamiętać, ale pamiętałam.
Brzózki wyglądały inaczej i tak samo. Droga asfaltowa zamiast gruntowej. Kilka nowych domów z cegły. Ale kościół ten sam, staw ten sam, i zapach – Boże, ten zapach – łąkowy, mokry, z nutą dymu z komina, choć maj był ciepły. Jadzia złapała mnie za rękę, mocno, jak dziecko, i ruszyłyśmy główną drogą w stronę miejsca, gdzie stał nasz dom.
Dom nie stał. Stał sklep spożywczy. Żółta elewacja, reklama lodów na drzwiach, plastikowe skrzynki z butelkami pod ścianą. Jadzia stanęła i patrzyła. Ja patrzyłam na Jadzię.
“No i co” – powiedziałam. “Nie ma.”
Ale Jadzia nie słuchała. Poszła w bok, za sklep, tam gdzie kiedyś było podwórko. I wtedy zobaczyłyśmy.
Studnia. Ta sama studnia z kamienną obwódką, tylko zarośnięta trawą. Obok niej – pompa, stara, żeliwna, na pewno nie oryginalna, ale stojąca dokładnie w tym samym miejscu. A za nią – lipa. Ogromna, rozłożysta, z koroną jak parasol. Sześćdziesiąt lat rosła beze mnie i wyrosła na drzewo, pod którym zmieściłby się cały nasz dawny dom.
Jadzia podeszła do pompy i nacisnęła dźwignię. Raz, drugi, trzeci. Zaskrzypiało. Poleciała rdzawa woda, potem czysta, lodowata. Jadzia podstawiła dłonie, napiła się i zaczęła płakać. A potem się śmiać. A potem znów płakać. I ja też, chociaż obiecałam sobie, że nie będę.
“Halinka” – szepnęła Jadzia. “Lipa nas poznała.”
Chciałam powiedzieć, że lipa to drzewo i nikogo nie poznaje. Ale nie powiedziałam. Bo stojąc pod tą lipą, poczułam coś, czego nie potrafię opisać. Jakby ktoś położył mi rękę na ramieniu. Jakby ktoś powiedział: “Dobrze, że jesteście”.
Potem odwiedził nas pęknięty mężczyzna koło pięćdziesiątki. Okazał się synem sąsiadów – Kowalczyków. Pamiętał naszą mamę. Powiedział, że dom rozebrano w latach siedemdziesiątych, że działkę kupił ktoś z miasta. Że o naszym tacie jeszcze mówią na wsi – “ten Władek, co umarł młodo”. Sześćdziesiąt lat, a ludzie pamiętali.
Wracałyśmy ostatnim autobusem. Jadzia zasnęła z głową na mojej ramieniu. Pachniała lipowym kwiatem, bo narwałyśmy kilka gałązek. Patrzyłam w okno na ciemniejące pola i myślałam o mamie. O tym, jak powiedziała: “Nie oglądajcie się”. Przez sześćdziesiąt lat byłam grzeczną córką. Nie oglądałam się. I co mi to dało? Dało mi porządne życie. Pracę, rodzinę, mieszkanie we Wrocławiu. Ale odebrało mi coś, czego nie umiem nazwać.
Jadzia, ta, która się obejrzała – nosiła w sobie ból. Ale i ciepło. Pamiętała głos taty, kolor kota, smak wody ze studni. Ja te rzeczy odcięłam. I teraz, pod tą lipą, wróciły wszystkie naraz, jak powódź.
Nie wiem, co z tym zrobić. Jadzia mówi, żebyśmy postawiły ławeczkę przy tej lipie. Pojechały jeszcze raz, dogadały się z właścicielem sklepu. Mówi, żebyśmy odwiedziły taty grób, bo mama go odwiedzała do końca życia, a my ani razu od pogrzebu. Mówi dużo rzeczy. Ja milczę, bo jeszcze nie umiem mówić o tym wszystkim.
Ale jedno wiem. Mama się myliła. Trzeba się było obejrzeć.
Albo nie. Może to ja się mylę, i trzeba było iść do przodu, tak jak szłam. Może bez tego odcięcia nie skończyłabym technikum, nie zbudowałabym niczego. Może Jadzia, ze swoim bólem i tęsknotą, zapłaciła cenę, której ja nie widzę. Nie wiem. Wiem tylko, że ta lipa stoi i będzie stać, kiedy nas obu już nie będzie. I że woda z tej pompy smakuje dokładnie tak samo.
Przeczytaj więcej, klikając przycisk ( DALEJ »» ) poniżej!
